Od Novog Sada do francuskog Limoža, dva događaja razdvojena gotovo dvije godine pokazuju zabrinjavajuću sličnost: tokom političkih protesta na meti nasilnih grupa našle su se istorijske građevine iz 19. vijeka, simboli gradskih institucija i kulturnog nasljeđa.
U Novom Sadu, 5. novembra 2024. godine, tokom protesta nakon tragedije na Željezničkoj stanici, napadnuta je Gradska kuća, izgrađena 1895. godine. Razbijani su prozori, bacane kamenice i pirotehnička sredstva, a nakon ubacivanja baklje izbio je požar u prizemlju zgrade.
Gotovo dvije godine kasnije, 17. oktobra 2026. godine, u francuskom Limožu zapaljena je tamošnja Gradska kuća, otvorena 1883. godine. Za razliku od Novog Sada, gdje je požar ograničen, vatra je u francuskom gradu izazvala katastrofalna razaranja istorijskog objekta.
Dva događaja otvaraju pitanje koje prevazilazi granice Srbije i Francuske: kako protesti koji se pozivaju na pravdu, odgovornost i društvene promjene dolaze do nasilja nad institucijama i kulturnim nasljeđem?
Novi Sad: Baklja ubačena u Gradsku kuću iz 1895. godine
Protest održan 5. novembra 2024. godine u Novom Sadu organizovan je nakon obrušavanja nadstrešnice Željezničke stanice, tragedije koja je izazvala veliko nezadovoljstvo javnosti i zahtjeve za utvrđivanje odgovornosti.
Međutim, okupljanje je obilježeno i nasilnim incidentima.
Kada je protestna kolona stigla do Gradske kuće, grupa maskiranih muškaraca počela je da razbija prozore i gađa zgradu kamenicama, crvenom farbom i drugim predmetima.
U unutrašnjost objekta ubačena su i pirotehnička sredstva, među kojima i baklje. Prema tadašnjem izvještavanju Tanjuga, jedna od njih izazvala je požar u prizemlju.
Zgrada, koja predstavlja nepokretno kulturno dobro i jedan od najprepoznatljivijih simbola Novog Sada, pretrpjela je znatna oštećenja.
Zavod za zaštitu spomenika kulture Grada Novog Sada naknadno je konstatovao veliku materijalnu štetu na fasadi i unutrašnjosti objekta.
Francuska: Istorijska Gradska kuća završila u plamenu
U francuskom gradu Limožu, 17. oktobra 2026. godine, tokom velikih protesta protiv rasta troškova života i pogoršanja stanja javnih službi, dogodio se napad sa daleko težim posljedicama.
Prema izvještajima francuskih medija, grupa maskiranih izgrednika napala je Gradsku kuću, razbila prozore i izazvala požar koji se proširio kroz istorijsku građevinu.
Objekat, otvoren 1883. godine, predstavlja jedno od arhitektonskih obilježja grada i izgrađen je po uzoru na Gradsku kuću u Parizu.
Vatra je zahvatila krovnu konstrukciju, koja se urušila na niže spratove, dok je veliki dio zgrade teško oštećen.
Gradonačelnik Gijom Geren osudio je napad, poručivši da nijedno nezadovoljstvo niti politički zahtjev ne mogu opravdati uništavanje javne imovine i paljenje gradske uprave.
Francuski zvaničnici opisali su razmjere požara kao katastrofu za kulturno nasljeđe.
Isti obrazac nasilja: Zašto su na meti simboli gradova?
Poređenje događaja u Novom Sadu i Limožu otkriva nekoliko upadljivih sličnosti.
U oba slučaja nasilje je izbilo tokom širih protesta koji su imali političke i društvene zahtjeve. U oba grada u incidentima su učestvovale grupe pod obiljejima anarhističkih pokreta, a meta napada bile su gradske institucije smještene u istorijskim građevinama iz 19. vijeka.
Kamenice, razbijanje prozora, pirotehnička sredstva i vatra postali su dio prizora koji se teško mogu povezati sa mirnim izražavanjem građanskog nezadovoljstva.
Isti simboli na zidovima: Šta povezuje Novi Sad i Limož?
Pored napada na istorijske gradske kuće iz 19. vijeka, fotografije iz Novog Sada i francuskog Limoža otkrivaju još jednu upadljivu sličnost - identične poruke protiv policije kao jednog od ključnih stubova državnog aparata, ispisane crvenim sprejom.
Na Gradskoj kući u Novom Sadu vidljiv je natpis „1312“, dok se na oštećenoj zgradi u Limožu nalazi oznaka „ACAB“, uz simbol zaokruženog slova A.
Iako su ispisane u različitim oblicima, obje oznake imaju potpuno isto značenje. Riječ je o skraćenici engleske parole All Cops Are Bastards, dok brojevi 1312 predstavljaju redoslijed slova ACAB u engleskoj abecedi.
Ova simbolika prisutna je u anarhističkim i drugim radikalnim pokretima i protestnim grupama. Zaokruženo slovo A dodatno upućuje na anarhističku simboliku.
Pojavljivanje istih poruka na istorijskim građevinama u dvije evropske države otvara pitanje ideoloških sličnosti između nasilnih grupa koje djeluju tokom masovnih protesta.
Da li se radi o preuzimanju istih metoda i simbola, širenju zajedničkih ideoloških obrazaca ili organizovanoj saradnji anarholiberalnih grupa?
Šta se želi postići napadima na istorijska zdanja?
Upravo zato nameće se još važnije pitanje: šta nasilne grupe žele da postignu napadima na građevine koje predstavljaju istoriju, identitet i kulturno nasljeđe čitavih gradova?
Da li je cilj izazivanje straha, provociranje reakcije države, stvaranje medijski upečatljivih prizora nasilja ili slanje poruke da nijedna institucija nije nedodirljiva?
Ako je političko nezadovoljstvo usmjereno protiv aktuelnih vlasti, zbog čega se napadaju istorijske građevine koje pripadaju svim građanima, bez obzira na njihova politička uvjerenja?
Vlasti se mijenjaju, ali kulturno nasljeđe ostaje zajedničko dobro svih generacija.
Zato pitanje odgovornosti ne završava identifikovanjem neposrednih počinilaca. Ono uključuje i utvrđivanje njihovih motiva, eventualnih organizacionih veza i ciljeva koje su nasiljem pokušali da ostvare.
Bonus video:
Komentari (0)