Evropu bi mogla da čeka duga, hladna i veoma skupa zima. Cijena prirodnog gasa na evropskoj TTF berzi dostigla je 68 eura po megavat-satu, što predstavlja najviši nivo u posljednje dvije godine.
Poređenja radi, prije rata u Iranu gas se trgovao po cijeni od oko 29 eura po megavat-satu, što znači da je za relativno kratko vrijeme cijena više nego udvostručena.
Kombinacija zatvaranja Ormuskog moreuza, neizvjesnosti koliko bi takva situacija mogla da potraje i neuobičajeno niskog nivoa popunjenosti evropskih skladišta izazvala je strah da bi cijene gasa, a posljedično i električne energije, tokom predstojeće zime mogle dostići nove rekorde.
Skladišta na samo 63 odsto
Nataša Filding iz „Argus medije“ kazala je za „Juronjuz biznis“ da su evropska skladišta gasa popunjena manje od 63 odsto, što je neuobičajeno nizak nivo za ovo doba godine.
„To je znatno ispod petogodišnjeg prosjeka od 79 odsto. Jedini put u posljednjih 15 godina kada su zalihe bile blizu tako niskog nivoa bilo je 2021. godine, prije posljednje velike gasne krize“, upozorila je Filding.
Situacija je posebno problematična na nekim od najvećih evropskih tržišta. Njemačka skladišta popunjena su svega 51 odsto, dok je u Holandiji taj procenat još niži i iznosi 44,3 odsto.
Iz „Oksford ekonomiksa“ procjenjuju da Evropska unija može da izdrži i sa ovakvim nivoom zaliha, ali će u tom slučaju morati znatno više da se osloni na skuplji uvoz tečnog prirodnog gasa (LNG).
Problem je što će se Evropa za raspoložive količine LNG-a istovremeno nadmetati sa kupcima iz Azije, što bi moglo dodatno da podigne cijene.
Gas bi mogao preko 100 eura
Još dramatičnije upozorenje stiže iz „Goldman Saksa“.
„U scenariju gdje se izvoz energenata sa Bliskog istoka normalizuje samo postepeno do 2027. godine, procjenjujemo da bi cijena u decembru 2026. vjerovatno morala da pređe 100 eura po megavat-satu“, navode iz ove banke.
„Oksford ekonomiks“ ide korak dalje i ocjenjuje da bi, ukoliko se situacija sa snabdijevanjem dodatno pogorša, EU mogla biti primorana da suspenduje djelove zabrane uvoza ruskog gasa.
Prema posljednjem proračunu Evropske komisije, udio Rusije u ukupnom evropskom uvozu gasa gasovodima i u obliku LNG-a tokom 2025. godine iznosio je oko 12,5 odsto.
Dmitrijev: Evropljani gas plaćaju devet puta više od Amerikanaca
Visoke evropske cijene komentarisao je i šef Ruskog fonda za direktne investicije i specijalni predstavnik ruskog predsjednika za investicije i ekonomsku saradnju sa inostranstvom Kiril Dmitrijev.
On tvrdi da je evropsko odustajanje od jeftinijih ruskih energenata i oslanjanje na skuplji LNG dovelo do ogromne razlike između cijena koje plaćaju evropski i američki potrošači.
„Cijena birokratske gluposti EU zbog odvajanja od ruskih energenata: Evropljani plaćaju oko devet puta više za prirodni gas od Amerikanaca“, poručio je Dmitrijev.
Ukoliko kriza na Bliskom istoku potraje, a evropska skladišta ne budu dovoljno dopunjena prije početka grijne sezone, energetska sigurnost ponovo bi mogla postati jedan od najvećih ekonomskih i političkih problema Evropske unije.
Bonus video:
Komentari (0)