Srpska pravoslavna crkva i njeni vjernici danas slave Svetog prepodobnomučenog Stefana Novog.
Stefan Novi je živeo i stradao u 8. vijeku. Legenda kaže da se još i prije Stefanovog rođenja znalo da će se roditi poseban čovek. Stefanova majka Ana, prema predanju, često je odlazila u crkvu i molila Boga da joj podari sina.
Moleći se tako jednom u crkvi Vlaherni pred ikonom Presvete Bogorodice, uhvatio ju je lak san, u kome joj se javila Bogorodica sa riječima: „Idi, ženo, s mirom, prema molitvi tvojoj imaš sina u utrobi svojoj“.
Tako je i bilo. Ana je rodila sina Stefana. U 16. godini on je primio inočki čin i počeo da živi monaškim životom strogo posteći i pazeći da život provede očišćen od grijehova.
Njegov način života privukao je i druge, pa je uskoro ovaj svetitelj imao mnogo učenika. Tako bi vjerovatno još dugo živio u miru da se u hrišćanskoj crkvi nije dogodio žestoki sukob između onih koji podržavaju oslikavanje svetitelja i njihovih žitija na ikonama i onih koji su protiv toga – ikonoborstvo.
Car Konstantin Kopronim počeo je tada da progoni i uništava ikone, a Stefan mu se usprotivio. Ubrzo je bio prognan na ostrvo Prokonis, potom doveden u Carigrad, okovan i bačen u tamnicu, gdje su ga dočekala 342 zatočena monaha zbog ikonopoštovanja.
Nakon toga Stefan je bio osuđen na smrt, izveden i vučen ulicama Carigrada dok mu se masa jeretika podsmijavala i tukla ga. Na kraju, neko iz okupljene mase udario je svetitelja po glavi i tako je Sveti Stefan preminuo 767. godine u 53. godini svog zemaljskog života.
Prema narodnim verovabnjima na današnji dan posebno ne treba lagati i obmanjivati druge ljude.
Stefan Novi u narodu nije mnogo poznat, ali je ipak naročito poštovan među sestrinstvom manastira Gračanica gdje se čuva dio ruke ovog svetitelja.
Ne zna se tačno ko je donio ruku prepodobnomučenika Stefana, ali se zna da je ona bila zakopana u manastiru posvećenom Uspenju Presvete Bogorodice. Kasnije je, prema predanju, sveštenik iz Prizrena u snu imao viđenje i svete mošti su pronađene. Ruka Stefana Novog predstavljaju veliku svetinju čitavog kraja, a vjeruje se da pomaže parovima koji ne mogu da imaju dece, liječi duševne bolesti, ali i daje utjehu svima koji sa sobom nose jaku veru u dobro i Boga.
