Više državno tužilaštvo (VDT) u Podgorici naložilo je policiji da ispita ko stoji iza grafita sa pozivima na deportaciju imigranata i Turaka, uz neonacističku simboliku, koji su se pojavili na više lokacija u glavnom gradu. Tek nakon policijskih provjera tužilaštvo će odlučiti ima li elemenata krivičnog djela koje se goni po službenoj dužnosti.

To su “Vijestima” saopštili iz VDT-a nakon što je redakcija pitala da li su upoznati sa grafitima “Deport Immigrants 88”, “Deport Turks” i sličnim porukama i da li ispituju postoje li u njihovom ispisivanju elementi krivičnog djela, uključujući eventualno izazivanje nacionalne, rasne ili vjerske mržnje.

“Dežurna državna tužiteljka Višeg državnog tužilaštva u Podgorici upoznata je sa predmetnim događajem i da je u okviru svojih ovlašćenja dala obavezujuće naloge službenicima Uprave policije za preduzimanje svih zakonom propisanih mjera i radnji radi potpunog utvrđivanja relevantnih činjenica”, odgovorili su iz VDT-a.

Iz tužilaštva nisu precizirali da li je formalno formiran predmet, niti da li je do sada identifikovan neko od onih koji su ispisivali grafite.

“Nakon toga, na osnovu svih utvrđenih činjenica i okolnosti, biće ocijenjeno da li su u konkretnom slučaju ostvarena obilježja bića krivičnog djela iz nadležnosti ovog tužilaštva”, naveli su iz VDT-a.

“Vijesti” su dan ranije objavile da su na više lokacija u Podgorici zabilježeni grafiti sa pozivima na deportaciju stranaca, kao i simboli i poruke povezivani sa fašističkom i neonacističkom ideologijom.

Na Draču, u Ulici V proleterske brigade, fotografisan je grafit “Deport immigrants 88”, odnosno “Deportujte imigrante 88”. Broj 88 u neonacističkoj simbolici koristi se kao kod za “Heil Hitler”, jer je H osmo slovo latinice, pa dvije osmice predstavljaju “HH”.

U Bloku V zabilježeni su kukasti krst i poruka “The sun will rise and we will try again”, odnosno “Sunce će ponovo izaći i pokušaćemo ponovo”. Ta formulacija pojavljuje se i u dijelu neonacističkih i bjelačko-supremacističkih krugova, dok sama rečenica bez dodatnog konteksta ne mora imati takvo značenje.

Grafit “Deport Turks”, odnosno “Deportujte Turke”, “Vijesti” su zabilježile nekoliko mjeseci ranije, 2. aprila, na česmi u Hercegovačkoj ulici u centru Podgorice. Grafit je kasnije prekrečen.

Poruka se pojavila nekoliko mjeseci nakon incidenta na Zabjelu 26. oktobra prošle godine, kada je u fizičkom sukobu povrijeđen Podgoričanin Marko Jaćimović.

U prvim informacijama nakon tog događaja navedeno je da su u sukobu učestvovali državljani Turske, što je izazvalo burne reakcije, protestne šetnje i okupljanja u Podgorici na kojima su se čule pogrdne poruke prema Turcima. Vlada je potom uvela vize državljanima Turske, a u danima nakon incidenta zabilježeni su napadi i uništavanje njihove imovine. Prema podacima Uprave policije, zbog tih događaja procesuirano je više od 17 osoba. Vizni režim je naknadno ukinut.

Kasnije je utvrđeno da u sukobu nisu učestvovali državljani Turske, već Azerbejdžana.

Podgorički Osnovni sud je u martu ove godine prvostepeno osudio državljane Azerbejdžana Elčina i Jalala Musajeva na po dvije godine zatvora zbog nasilničkog ponašanja u tom incidentu, a izrečena im je i mjera protjerivanja iz Crne Gore u trajanju od pet godina. Sud je u presudi izričito naveo da predmet “nema veze sa državljanima Turske” i da su u sukobu učestvovali državljani Azerbejdžana.

Nakon incidenta na Zabjelu, Više državno tužilaštvo formiralo je predmete povodom skandiranja na okupljanjima, kao i oštećenja vozila i lokala u vlasništvu turskih državljana, kako bi se ispitalo postoje li elementi krivičnog djela izazivanje nacionalne, rasne i vjerske mržnje.

ANB prati pojedince i moguće povezivanje

Agencija za nacionalnu bezbjednost (ANB) kazala je “Vijestima” da dosadašnja saznanja ne ukazuju na postojanje organizovanih neonacističkih ili fašističkih grupa u Crnoj Gori, ali da evidentira pojedinačne pojave i aktivnosti sa elementima takve ideologije i simbolike.

Agencija prati i procjenjuje njihovo eventualno povezivanje, procese radikalizacije i mogućnost prerastanja u organizovanije ili nasilne oblike djelovanja.

“Vijesti” su ANB-u predočile nezvanične informacije o grupi za koju se tvrdi da stoji iza više grafita sa fašističkim, neonacističkim i antimigrantskim porukama, uključujući “Deport immigrants 88” i “Deport Turks”, kao i da su osobe povezane sa njom bile aktivne u Telegram grupi.

Redakcija je Agenciju pitala i o nezvaničnim informacijama da je jedna od tih osoba učestvovala u skrnavljenju spomenika na Ravnom lazu 2020. godine, o naljepnicama “Fasci di Montenegro”, kao i o navodnim vezama sa krajnje desnom grupom iz Srbije čije je ime poznato redakciji.

Ta grupa iz Srbije ima javne naloge na društvenim mrežama i Telegramu, na kojima se objavljuju antimigrantske i etnonacionalističke poruke, migracije opisuju kao “zamjena stanovništva”, a zagovara se zaustavljanje dolaska migranata i vraćanje onih koji su već došli.

ANB se o konkretnim navodima koje su im “Vijesti” predočile nije pojedinačno izjasnio, navodeći da pojedinačne poruke, simboli ili aktivnosti sami po sebi nisu dokaz postojanja organizovane grupe.

Iz Agencije su kazali da se eventualna povezanost pojedinaca i bezbjednosni značaj njihovih aktivnosti utvrđuju na osnovu svih raspoloživih podataka.

Prema dosadašnjim saznanjima ANB-a, pojedinačne pojave i aktivnosti sa elementima fašističke i neonacističke ideologije trenutno ne predstavljaju prijetnju nacionalnoj bezbjednosti.

Agencija, međutim, prati moguće organizovanje pojedinaca, njihovu radikalizaciju, podsticanje na nasilje i eventualne veze sa nasilnim ekstremističkim strukturama u regionu i inostranstvu.

ANB je saopštio i da su društvene mreže i druge internet platforme jedan od glavnih prostora za povezivanje pojedinaca i širenje ekstremističkih sadržaja, zbog čega prati moguće procese radikalizacije u digitalnom prostoru i eventualni prelazak sa onlajn aktivnosti na organizovano ili nasilno djelovanje.

Mlađi upijaju sve...

Istoričar i direktor Antifašista Cetinja Filip Kuzman, ocijenio je nedavno za Vijesti da svjetski trend porasta fašističke i nacističke propagande u javnom i internet prostoru nije zaobišao ni Crnu Goru.

“Društvene mreže su pune profila koji u svojim objavama šire nacionalnu i rasnu mržnju, što tokom vremena može izazvati radikalizaciju kod mlađe populacije. Na prošlogodišnjem primjeru smo svjedoci toga koliko je malo trebalo da se glavnim gradom čuju povici koji pozivaju na protjerivanje i ubijanje ‘drugog’”, kazao je Kuzman za “Vijesti”.