NATO razmatra značajnu promjenu vojne strategije koja bi mogla da označi kraj dosadašnjeg pristupa prema kojem je Alijansa morala da bude spremna za veliki rat u Evropi i istovremeno izvođenje više manjih operacija širom svijeta.
Prema predlogu o kojem pregovaraju sve 32 članice Saveza, NATO bi ubuduće planirao vojne kapacitete za jedan od dva scenarija - veliki sukob na evropskom kontinentu ili operacije upravljanja krizama van teritorije članica.
O tome piše Politiko, pozivajući se na četvoricu diplomata NATO-a upoznatih sa nacrtom dokumenta.
Nova strategija podrazumijevala bi da odbrana Evrope i odvraćanje Rusije dobiju prednost u odnosu na druge vojne zadatke Alijanse.
Bivši pomoćnik generalnog sekretara NATO-a za investicije u odbranu Kamij Gran ocijenio je da predlog pokazuje jasno razumijevanje da bi veliki sukob u Evropi, bez obzira na okolnosti, imao prednost nad svim drugim prioritetima.
Vašington insistira na povratku osnovnoj misiji NATO-a
Predložene promjene uklapaju se u zahtjeve Sjedinjenih Američkih Država da se NATO vrati svojoj prvobitnoj ulozi - odbrani teritorije država članica.
Američki zvaničnici ovaj pristup nazivaju „NATO 3.0“, a od evropskih saveznika očekuju da preuzmu znatno veći dio odgovornosti za sopstvenu bezbjednost.
Pregovori se vode o dokumentu pod nazivom Političke smjernice, koji je dio četvorogodišnjeg procesa planiranja odbrambenih kapaciteta.
Tim dokumentom biće određeno koje vojne sposobnosti, opremu i naoružanje članice moraju da obezbijede, dok bi konačni zahtjevi trebalo da budu usvojeni do 2029. godine.
Dogovor o samim smjernicama očekuje se do februara.
Prema dosadašnjem nacrtu, dugogodišnji zahtjev da NATO istovremeno bude spreman za veliki rat u Evropi i više kriznih operacija van svojih granica mogao bi biti izmijenjen.
Ključna razlika svodi se na izbor između dvije riječi - „i“ ili „ili“.
Ipak, pregovori su tek počeli, a diplomate upozoravaju da bi usaglašavanje stavova moglo biti teško.
Niko, prema navodima zvaničnika, ne predlaže potpuno odustajanje od sposobnosti za reagovanje u kriznim situacijama. Suština je u tome da bi političko rukovodstvo Alijanse u svakom trenutku moralo da odluči gdje će raspoložive snage biti angažovane.
Rusija vraća Evropu u centar NATO strategije
Nakon završetka Hladnog rata, NATO je sve veći značaj pridavao operacijama van teritorije svojih članica.
Alijansa je učestvovala u misijama na Kosovu i Metohiji, u Iraku i Avganistanu, dok je kolektivna odbrana evropskog prostora ponovo izbila u prvi plan nakon početka ruske vojne intervencije u Ukrajini 2022. godine.
Bivša portparolka NATO-a Oana Lungesku ocijenila je da se Savez na ovaj način vraća svojim korijenima.
Prema njenim riječima, logično je da odbrambeni savez najveći dio svojih napora usmjeri na odvraćanje Rusije, posebno u trenutku kada SAD razmatraju smanjenje vojnog prisustva u Evropi.
Upravo je mogućnost američkog povlačenja jedno od pitanja koje dodatno komplikuje pregovore.
Pentagon bi narednog mjeseca trebalo da predstavi analizu američkog vojnog prisustva na evropskom kontinentu, koja bi mogla da uključi i povlačenje dijela američkih snaga.
Podjele među članicama Alijanse
Među državama članicama NATO-a ne postoji potpuno jedinstven stav o budućim prioritetima.
Južnoevropske države tradicionalno pridaju veći značaj partnerstvima i upravljanju krizama, dok SAD, nordijske zemlje i države na istočnom krilu Alijanse insistiraju na snažnijem usmjeravanju vojnih kapaciteta prema ruskoj prijetnji.
NATO je od 2010. godine imao tri osnovna zadatka - kolektivnu odbranu, upravljanje krizama i kooperativnu bezbjednost kroz partnerstva sa državama van Saveza.
Predložena promjena ne bi automatski značila ukidanje postojećih misija, uključujući one na Kosovu i Metohiji i u Iraku, ali bi mogla značajno da promijeni način određivanja prioriteta i raspoređivanja vojnih kapaciteta.
NATO se priprema za moguću prijetnju do 2029. godine
U pozadini pregovora nalazi se procjena pojedinih evropskih zvaničnika da bi Rusija do 2029. godine mogla da predstavlja još ozbiljniju vojnu prijetnju teritoriji NATO-a.
Istovremeno, članice Alijanse suočavaju se sa ograničenim budžetima i pitanjem kako obezbijediti dovoljno sredstava za jačanje odbrambenih sposobnosti.
Ukoliko predlog bude usvojen, NATO bi mogao da napusti dosadašnji model istovremene pripreme za više različitih vojnih scenarija i usmjeri najveći dio svojih resursa na odbranu evropskog kontinenta.
Bonus video:
Komentari (0)